Polipet nazale dhe sëmundjet kronike të sinuseve
Nosni polipi su benigne tvorbe koje nastaju kao posljedica kronične upale sluznice nosa i sinusa. Pogađaju 2–4% odrasle populacije i često su udruženi s astmom, alergijama i intolerancijom na aspirin. Liječenje zahtijeva individualizirani pristup.
Çfarë janë polipet nazale?
Nosni polipi su mekane, bezbolne, benigne tvorbe koje rastu iz upaljene sluznice nosa ili sinusa. Nastaju kao posljedica kronične upale — sluznica se zadeblja, edematizira i postupno formira polip koji visi poput kapljice u nosnoj šupljini.
Za razliku od polipa u crijevima, nosni polipi nisu zloćudni i ne postaje malignima. Međutim, mogu narasti do veličine koja potpuno blokira nosnu šupljinu, onemogućuje disanje na nos i uzrokuje gubitak njuha.
Kronični rinosinusitis s nosnim polipima (CRSwNP) je kompleksna upalna bolest koja se ne može izliječiti — može se samo kontrolirati. Cilj liječenja je smanjiti polipe, poboljšati simptome i produžiti remisiju.
Astma i jedinstveni dišni put
Nos i bronhi su dio istog dišnog puta. Upala u nosu i sinusima direktno utječe na stanje bronha — i obratno. Ovo je koncept "unified airway disease" (jedinstveni dišni put).
Astma
E pranishme në 40–60% të pacientëve me CRSwNP. Sinusiti i kontrolluar dobët përkeqëson astmën. Trajtimi i sinuseve përmirëson kontrollin e astmës.
AERD (Triada e Samterit)
Astma + polipet nazale + intoleranca ndaj aspirinës/NSAID. Një formë e rëndë e sëmundjes me rrezik të lartë të rikthimit të polipeve.
Mësoni më shumë →Riniti alergjik
Alergjitë rrisin inflamacionin dhe rrezikun e zhvillimit të polipeve. Vlerësimi alergologjik është i detyrueshëm për çdo pacient me polipe.
Simptomi nosnih polipa
Trajna začepljenost nosa
Obično obostrana, ne prolazi ni uz dekongestive
Gubitak njuha (anosmija)
Jedan od najkarakterističnijih simptoma — često potpun
Stražnji iscjedak (postnasal drip)
Sekret curi niz grlo, uzrokuje kašalj i neugodu
Smanjen okus
Posljedica gubitka njuha — hrana nema okusa
Pritisak u licu
Osjećaj punoće, rijetko izražena bol
Hrkanje i poremećaj spavanja
Zbog nazalne opstrukcije i disanja na usta
Dijagnostika
Endoskopija nosa
Direktna vizualizacija polipa u nosnoj šupljini. Procjena veličine, lokalizacije i stupnja opstrukcije. Bezbolna pretraga.
CT sinusa
Prikazuje proširenost polipa u sinuse, anatomiju i planiranje operacije. Obavezno prije FESS-a.
Alergološka obrada
Kožni prick test ili specifični IgE. Identifikacija alergena koji pogoršavaju bolest.
Spirometrija
Procjena plućne funkcije i isključivanje/potvrda astme. Važno za cjeloviti pristup liječenju.
Test na aspirin
Kod sumnje na AERD — provokacijski test pod nadzorom specijalista.
Liječenje nosnih polipa
1. Kortikosteroidët intranazalë (baza e terapisë)
Zvogëlojnë inflamacionin dhe madhësinë e polipeve. Aplikohen afatgjatë — me vite. Janë të sigurt për përdorim afatgjatë në doza të rekomanduara. Shembuj: mometazon, flutikazon, budezonid.
2. Kortikosteroidët sistemikë (përdorim afatshkurtër)
Prednizoloni oral për zvogëlimin e shpejtë të polipeve të mëdha. Kurse të shkurtra (5–14 ditë) — nuk duhet të përdoren afatgjatë për shkak të efekteve anësore.
3. Terapia biologjike (për raste të rënda)
Dupilumab, omalizumab ose mepolizumab për pacientët me CRSwNP të rëndë që nuk i përgjigjen terapisë standarde. Injektimet çdo 2–4 javë. Efikasitet i lartë, por edhe çmim i lartë.
Detaje rreth terapisë biologjike →4. Operacioni FESS
Kirurgjia funksionale endoskopike e sinuseve — heqja e polipeve dhe hapja e sinuseve. Nuk është një zgjidhje e përhershme — polipet mund të rikthehen. Kombinohet me terapi medikamentoze postoperatore.
Mësoni rreth operacionit FESS →Kada su polipi indikacija za operaciju?
Polipi koji ne reagiraju na konzervativno liječenje (kortikosteroidi 3–6 mjeseci)
Potpuna nazalna opstrukcija — nemogućnost disanja na nos
Potpuni gubitak njuha (anosmija)
Polipi koji blokiraju ostium sinusa i uzrokuju rekurentne infekcije
Sumnja na malignost — neobičan izgled, jednostrani polipi, krvarenje
Priprema za biološku terapiju — smanjenje tumorskog opterećenja
Trajnim olfaktor — rehabilitimi i nuhatjes
Gubitak njuha (anosmija ili hiposmija) jedan je od najtežih simptoma nosnih polipa i kroničnog rinosinusitisa. Čak i nakon uspješne operacije i terapije, njuh se može sporo vraćati — a olfaktorni trening može značajno ubrzati taj proces.
Olfaktorni trening temelji se na neuroplastičnosti — sposobnosti njuhnog živca da se regenerira i "preučava" prepoznavati mirise. Protokol uključuje njuhanje 4 standardna mirisa (ruža, limun, eukaliptus, klinčić) dva puta dnevno, 20 sekundi svaki, kroz 12–16 tjedana.
Studije pokazuju da olfaktorni trening poboljšava njuh u 30–50% pacijenata s postvirusnom i postoperativnom anosmijom. Preporuča se početi što ranije nakon operacije.
Standardni olfaktorni trening kit s 4 mirisa za rehabilitaciju njuha
Pyetje të shpeshta
Mogu li se nosni polipi izliječiti?
Vraćaju li se polipi nakon operacije?
Što je biološka terapija i tko je kandidat?
Može li aspirin uzrokovati polipe?
Koliko traje oporavak od operacije polipa?
Srodne teme
Akutni sinusitis
Akutna upala sinusa — simptomi, uzroci i kada posjetiti liječnika
Kronični rinosinusitis (CRS)
Kronična upala sinusa koja traje dulje od 12 tjedana — dijagnoza i liječenje
FESS operacija sinusa
Funkcionalna endoskopska kirurgija sinusa — minimalno invazivna metoda
AERD i Samterov trijas
Astma, nosni polipi i intolerancija na aspirin — težak oblik bolesti
A keni nevojë për një ekzaminim specialist?
Ekzaminimi endoskopik i hundës dhe sinuseve mundëson një diagnozë të saktë në vetëm një vizitë.
Mund të sillni edhe një CD me imazhin e CT-së së sinuseve për analizë. Subspecializim në kirurgjinë endoskopike të avancuar të sinuseve.